limassolcounselling-ocdΈμμονες ιδέες και καθημερινότητα

Οι έμμονες ιδέες είναι επίμονες σκέψεις ,εικόνες ή παρορμήσεις που εισβάλλουν στο μυαλό μας παρά τη θέληση μας και τις οποίες συνήθως βρίσκουμε εξαιρετικά δύσκολο να αγνοήσουμε. Βέβαια, κατά καιρούς , όλοι οι άνθρωποι μπορεί να κάνουν μια ενοχλητική σκέψη όπως ότι άφησαν το σίδερο αναμμένο , ή να νιώσουν μια παράδοξη για τα δεδομένα τους παρόρμηση όπως π.χ να πηδήξουν στις γραμμές του μετρό καθώς έρχεται το τρένο. Άρα, από μόνες τους οι δυσάρεστες σκέψεις που εισβάλλουν στο μυαλό μας απροειδοποίητα, δεν αποτελούν πρόβλημα, είναι μάλιστα κάτι πολύ συνηθισμένο.

Οι έμμονες ιδέες στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (ΙΨΔ)

Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, το άτομο, όχι μόνο αδυνατεί να αγνοήσει τις σκέψεις αυτές αλλά τους δίνει κι ένα τελείως διαφορετικό νόημα. Πιστεύει λοιπόν, ότι οι σκέψεις του έχουν τη δύναμη να προκαλέσουν κακό ή ν’αποτρέψουν δυσάρεστα γεγονότα από το να συμβούν (π.χ πιστεύει ότι είναι επικίνδυνο για τον εαυτό του όταν σκέφτεται να πηδήξει στις ράγιες). Πιστεύοντας ότι η σκέψη του έχει τη δύναμη να προκαλέσει μια συγκεκριμένη πράξη, προσπαθεί να κάνει ό,τι μπορεί για ν’αποτρέψει τα γεγονότα αυτά. Η συγκεκριμένη αντίδραση βέβαια αυξάνει αντί να μειώνει τις παρεισφρυτικές σκέψεις , αυξάνοντας παράλληλα και το άγχος του ατόμου.

Στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή λοιπόν, οι εμμονές (ιδεοληψίες) του ατόμου έχουν ακριβώς αυτό το νόημα: ότι μπορεί να προκληθεί κακό στον εαυτό , σ’ενα αγαπημένο πρόσωπο ή σε κάποιον άλλο άνθρωπο από όσα το άτομο με την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή θα κάνει ή δεν θα κάνει. Το άτομο επίσης πιστεύει ότι πρέπει και ότι μπορεί ν’αποτρέψει το κακό από το να συμβεί κι αυτό οδηγεί στο να υπερπροσπαθεί γι’αυτό το σκοπό μέσα από καταναγκασμούς και συμπεριφορές αποφυγής. Η υπερβάλλουσα αυτή αίσθηση υπευθυνότητας και οι επακόλουθες προσπάθειες ν’αποτραπεί το κακό είναι το επίκεντρο της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής.

Τυπικές εμμονές(ιδεοληψίες) στην ΙΨΔ

Φόβος μόλυνσης απο βρωμιά,μικρόβια, ιούς, σωματικά υγρά, χημικά κτλ.
Αμφιβολίες για την πρόκληση βλάβης(π.χ .ότι ξέχασε την πόρτα ξεκλείδωτη ή , αναμμένο τον θερμοσίφωνα)
Υπερβολική ενασχόληση με την ακρίβεια, τη συμμετρία και την τάξη
Εμμονές σε σχέση με το σώμα και σωματικά συμπτώματα
Ιερόσυλες ή βλάσφημες θρησκευτικές σκέψεις
Σεξουαλικές σκέψεις ή εικόνες(π.χ ότι κάποιος είναι παιδόφιλος )
Σκέψεις και εικόνες επιθετικότητας και βίας (π.χ η μητέρα να σκέφτεται ότι μαχαιρώνει το μωρό της)

Οι καταναγκασμοί στην ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή

Για να μετριάσει το άτομο το άγχος που απορρέει από τις εμμονές και να μειώσει την πιθανότητα βλάβης, πράττει επαναλαμβανόμενες πράξεις, που ονομάζονται καταναγκασμοί. Οι καταναγκασμοί μπορεί να είναι εμφανείς σε τρίτους (π.χ κοιτάς εάν έκλεισες τον θερμοσίφωνα μέχρι να νιώσεις ασφαλής) ή μπορεί να είναι νοερές πράξεις (π.χ το να επαναλαμβάνεις μια συγκεκριμένη φράση στο μυαλό σου).

Τυπικοί καταναγκασμοί στην ΙΨΔ

Έλεγχος, π.χ όταν ελέγχει κανείς εάν κλείδωσε την πόρτα επανειλλημένα, μέχρι να νιώσει «εντάξει».
Υπερβολικό πλύσιμο και καθαριότητα του σώματος (π.χ πλύσιμο χεριών) ή του σπιτιού.
Επαναλαμβανόμενες πράξεις όπως ανεβοκατέβασμα της σκάλας πολλές φορές
Νοερές τελετουργίες όπως το να λέει συγκεριμένες λέξεις, φράσεις, προσευχές με συγκεριμένο τρόπο ή μέτρημα
Πράξεις τακτοποίησης έτσι ώστε όλα να είναι συμμετρικά, τακτοποιημένα άψογα.